Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi (KLP) Bilim Dalımız’da klinik uygulama, eğitim-öğretim ve araştırma olarak 3 başlık altında yer alan konsültasyon liyezon hizmetleri şöyle sıralanır.

• • Klinik Uygulamalı Hizmet
  • Eğitim
    • Hizmet İçi Eğitim
    • Klinikler Arası Eğitim
  • Araştırma

Klinik Uygulamalı Hizmet

A) Konsültasyon
Konsültasyon hekimin izlediği hasta ile ilgili zorluk çektiği, yardıma ihtiyacı olduğunu düşündüğü durumlarda bir başka meslektaşından görüş alma talebidir. Konsültan hekim hastayı değerlendirir, sonucu konsültasyonu isteyen hekime bildirir.

Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi (A.Ü.T.F) KLP Bilim Dalı’nda yılda ortalama 6000 hastaya ayaktan ya da yatağında konsültasyon hizmeti verilmekte ve hastaların demografik verilerinin, konsültasyon isteyen kliniğin adının, isteme gayesinin, fiziksel tanısının, konsültasyon sonucu hastaya konulan psikiyatrik tanı, tedavi ve kontrol önerisinin de yer aldığı kayıtlar düzenle tutulmaktadır. Bu kayıtlara göre en sık konsültasyon istenen klinikler arasında göğüs hastalıkları, immünoloji, fizik tedavi ve rehabilitasyon, endokrinoloji, hematoloji ve reanimasyon servisleri başta gelmektedir.

B) Liyezon çalışmaları
Liyezon bir klinikte sürekli, karşılıklı ve düzenli işbirliğini ifade etmektedir. Kronik hastaların takip edildiği kliniklerde, yoğun bakımlarda, hem hastalarda psikiyatrik rahatsızlıklara sık rastlanmakta, hem de hekim, hemşire ve diğer sağlık personeli aşırı ve süregen stres altında kalabilmektedir. Dahası, hasta aileleri ile etkileşim kimi zaman istendiği şekilde gelişememekte, ciddi ve hastanın aleyhine sonuçlanabilecek problemler yaratabilmektedir. İşte bu sorunların sık yaşandığı ortamlarda konsültan hekim hastayı takip eden ekibin bir üyesi gibi olur ve gerekli gördüğü durumlarda herhangi bir talep olmadan hastaları değerlendirir, tedavisine etkin katılır ve uygulamalar yapabilir.

Bilim Dalımızın, A.Ü.T.F’nin çeşitli anabilim, bilim dalları ve üniteleri ile liyezon anlamında çalışmaları, ilgili anabilim dallarının zorunlu ihtiyaçları paralelinde gelişerek devam etmektedir. Şimdiye kadar dermatoloji, endokrinoloji, nefroloji, fizik tedavi ve rehabilitasyon, kulak burun boğaz, genel cerrahi, allerji, hematoloji-onkoloji, pediatri, göğüs hastalıları gibi sık konsültasyon istenen kliniklerle ortak toplantılar düzenlenmiştir. Ayrıca hematoloji’de çalışan intörn doktorlar ve göğüs hastalıkları yoğun bakım ünitesi tedavi ekibinin yaşadığı tükenmişliğe yönelik ayda bir kez yapılan grup terapileri yapılan diğer liyezon hizmetlerine örnektir.

C) Tedavi; Konsültasyon liyezon psikiyatrisi tedavi ekibi, konsültasyon isteminde belirtilen sorular doğrultusunda hastanın durumunu değerlendirdikten sonra konsültasyonu isteyen hekime ve diğer sağlık personeline tedavi önerilerinde bulunur. Bu tedavi önerileri 3 başlık altındadır.

1-Değerlendirmeler
2-Psikososyal müdahaleler
3-İlaç tedavileri

…………………………………………………………………………………

Eğitim

Konsültasyon liyezon psikiyatrisinin (KLP) eğitim hizmetleri, koruyucu sağlık ve biyopsikososyal tıp anlayışının yaygınlaştırılması, tedavi hizmetlerinin niteliğinin artırılmasını amaçlar. Ruhsal sorunu olan kişilerin çoğunlukla psikiyatri dışı kliniklere başvurduğu dikkate alınırsa bunun önemi daha iyi anlaşılmaktadır. Psikiyatri dışı kliniklerde klinisyenlerin hem ayırıcı tanı, hem de eşlik eden durum olarak psikiyatrik hastalıkları tanımayı öğrenmesi ve yeniliklerden haberdar edilmesi, akut ya da kronik hastalıkla ilgili psikiyatrik problemlere müdahaleye alışması, psikiyatrik konsültasyon istemini hastayla hastayı tedirgin etmeden tartışabilmesi, liyezon bağlamında psikiyatrist ve konsültasyon ekibi ile birlikte çalışabilme becerisinin kazanılması, gerektiğinde ortak eğitim programlarının düzenlenmesi vb. psikiyatrik konsültasyon liyezon psikiyatrisinin eğitim amaçları arasında sayılabilir.

Dahili ve cerrahi hastalarda görülen psikiyatrik komplikasyonlar ya da komorbid durumları tanıma, acil müdahaleyi yapabilme konusunda psikiyatri ve başta nöroloji olmak üzere psikiyatri dışı asistanları, hemşireleri, sosyal hizmet uzmanlarını ve tıp öğrencilerini eğitmek, konsültasyon liyezon psikiyatrisi alanında akademik eğilimli araştırma yapabilen profesyoneller yetiştirmek, konsültasyon liyezon psikiyatrisi rotasyonunun çekirdek müfredatta 4-6 ay olacak şekilde psikiyatri uzmanlık eğitiminin zorunlu bir bölümü olarak uygulanmasını sağlamak ve asistan eğitimine öncelik vermek bilim dalımızın ana gayeleridir. Kurum içi olağan eğitim faaliyetlerinin yanı sıra çeşitli kurum ve kuruluşlardan kurumumuza rotasyona gelen psikiyatrist, psikolog, psikoloji öğrencileri, öğrenci hemşirelere KLP tanıtıcı uygulamalı eğitim verilmektedir. Örneğin her yıl Orta Doğu Teknik Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi Psikoloji ve Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmetler bölümü ile yapılan üst yazışmalar sonrasında yaklaşık 10 öğrenci stajlarını bilim dalımızda yapmaktadır.

Aşağıda KLP Bilim dalı’nın eğitim faaliyetlerine 2 örnek verilmiştir.

Multidisipliner çalışma örneği olarak A.Ü.T.F İbni Sina Hastanesi ile KLP Bilim Dalının ortaklaşa düzenlediği ve bir akademik yıl boyunca devam eden “hemşirelere yönelik hizmet içi eğitim seminerleri” programı verilebilir.

Araştırma

Psikiyatrik konsültasyon liyezon alanında hizmet kalitesini artırma, daha ileri tanı ve tedavi yöntemlerinin geliştirilmesi araştırmalarla mümkün olabilecektir. Araştırma alanları tıbbi ve cerrahi hastalıklarda risk gruplarını belirlemek, epidemiyoloji, etiyoloji ve prognoz çalışmalarını yapmak, uygun tedavi yöntemlerini belirlemek ve geliştirme olarak sıralanabilir.

Psikiyatri dışı kliniklerde yatan hastaların psikiyatrik yönden değerlendirilmesi amacı ile geçerli ve güvenilir araçların geliştirilmesi (örneğin; Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği, Soykan ve ark. tarafından geliştirilmiştir), söz konusu kliniklerde psikiyatrik morbiditenin araştırılması (örneğin; kronik karaciğer hastalarına yönelik gastroenteroloji kliniği ile, diyaliz hastalarına yönelik nefroloji kliniği ile ortak çalışmalar halen devam eden çalışmalara örnektir), psikiyatri dışı hekimlere yönelik psikiyatri ve ruh sağlığı ile ilgili eğitim modellerinin etkisini ortaya koyma çalışmaları, tedaviye uyum ve ilaç kompliyansı çalışmaları yapılmaktadır.